UN Women Íslandi

Saga Maríu Da Penha

Um miðja nótt, sofandi í rúmi sínu var María da Penha Fernandes skotin af eiginmanni sínum og hlaut af því varanlega lömun fyrir neðan mitti. Tveimur vikum eftir heimkomu hennar af spítala gerði eiginmaður hennar aðra tilraun til að drepa hana, í þetta skipti með raflosti.

Málið velktist um í réttarkerfinu áratugum saman og á meðan gekk eiginmaður Maríu laus. Þegar hann loksins var dæmdur fyrir tvær morðtilraunir og áralangt ofbeldi á hendur konu sinni hlaut hann einungis tveggja ára fangelsisdóm.Mál þetta vakti mikla athygli og voru stjórnvöld í Brasilíu harðlega gagnrýnd fyrir aðgerðaleysi sitt gangvart þolendum heimilisofbeldis og gefið í skyn að ríkið væri í raun þátttakandi í ofbeldinu gegn Maríu da Penha og fjölda annarra kvenna.Leiddi þetta til alþjóðlegrar meðvitundar um skyldur ríkja gangvart þolendum heimilisofbeldis sem og um lagalegar skyldur þeirra til að halda á lofti mannréttindum kvenna. Í kjölfarið samþykkti ríkisstjórn Brasilíu lög um heimilisofbeldi nefnd í höfuðið á Maríu da Penha sem í fólust fyrirbyggjandi aðgerðir og þungar refsingar. María hefur haldið ótrauð áfram í baráttu sinni fyrir réttindum þolenda heimilisofbeldis og minnt á þörfina fyrir ítarlegri lagasetningu.

Saga Bhanwari Devi

Þegar Bhanwari Devi var nauðgað af hópi manna við störf sín sem félagsráðgjafi í Rahasthan á Indlandi ákvað hún að leita til dómstóla, ekki aðeins í eigin nafni heldur allra þeirra kvenna sem misnotaðar hafa verið á vinnustöðum sínum. Með stuðningi fimm kvennasamtaka fór hún með málið til hæstaréttar þar sem hún vann sögulegan sigur árið 1997.

Þrátt fyrir skort á lögum um kynferðislega áreitni fól niðurstaða dómstólsins í máli Bhanwari í sér viðurkenningu á réttindum kvenna til jafnréttis, öryggis á vinnustað og frelsis frá kynferðislegri áreitni og misnotkun. Var úrskurðurinn byggður á stjórnarskrá Indlands og alþjóðlegum sáttmálum sem indverska ríkið hafði gengist undir. Þannig gat dómstóllinn mótað tillögu að lögum um réttindi kvenna á vinnustöðum byggð á niðurstöðum úr máli Bhanwari og í kjölfarið kynnti ríkisstjórnin frumvarp til laga sem bannaði kynferðislega áreitni á vinnustöðum.

Málið varð hvati til mikilla framfara víða í nágrannaríkjum Indlands. Í Bangladesh var það viðurkennt að slæm staða kvenna og réttindaleysi þeirra á vinnustöðum stafaði að miklu leyti af aðgerðaleysi stjórnvalda og skorti á lögum um kynferðislegt áreiti. Í kjölfarið voru sett þar í landi lög sem einnig byggðu á máli Bhanwari. Sömu sögu má segja í Pakistan þar sem lög vöru sett til verndar konum á vinnustöðum í samræmi við ákvarðanir stjórnvalda í nágrannaríkjunum.

UN Women vinnur að ítarlegum rannsóknum um stöðu kvenna í heiminum. Síðasta skýrsla UN Women (e. Progress on the World‘s Women) kom út í júlí og fjallar um aðgengi kvenna að réttarkerfinu. Þar kemur fram að þrátt fyrir bága stöðu kvenna í ýmsum löndum hefur þó náðst töluverður árangur. Saga þessarar tveggja kvenna má finna í skýrslunni.

Saga Elizabethar frá Kongó

Í nóvember 2004 var Elizabeth á ferð með 4 ára dóttur sína og nýfæddan son þegar sex hermenn réðust á þau. Sex menn börðu og nauðguðu bæði Elizabethu og dóttur hennar. Elizabeth var skilin eftir nær dauða en lífi en hermennirnir námu dóttur hennar á brott með sér. Elizabeth hefur ekki séð dóttur sína síðan en viku eftir árásina dó nýfæddi drengurinn vegna áverka sem hann fékk við barsmíðar hermannanna. Elizabeth berst við afleiðingar árásarinnar af ýmsum toga. Hún er líkamlega veikburða, þjáist af áfallastreituröskun auk þess að hafa verið útskúfuð af sínum nánustu. Engu síður gefst Elizabeth ekki upp og heldur lífsbaráttunni áfram fyrir sig og börnin sín sex. Hún hefur hlotið aðstoð bæði við líkamlegum kvillum sínum sem og til að koma undir sig fótunum eftir árásina.

UN WOMEN hjálpar konum eins og Elizabethu við að takast á við lífið eftir svona áföll. UN WOMEN í Kongó beitir sér sérstaklega fyrir því að aðstoða fórnarlömb kynferðisofbeldis auk þess að reyna að fyrirbyggja frekara ofbeldi og sækja gerendur til saka.

Saga Saymin frá Bangladesh

Þegar Saymin var tíu ára gömul dó faðir hennar og móðir hennar þurfti að sjá fyrir henni  fimm börnum. Dag einn kom kona frá „ráðningarskrifstofu“ og bauðst til þess að finna starf fyrir Saymin á Indlandi. Í örvæntingu sinni samþykkti móðir hennar að láta hana fara í þeirri von að hún gæti í það minnst séð fyrir sjálfri sér.

Þegar til Indlands var komið var Saymin seld í vændishús. Þar fengu tveir til þrír menn á dag aðgang að líkama hennar. „Yfirmenn mínir börðu mig og misþyrmdu og ásökuðu mig um að skulda þeim pening sem ég yrði að greiða til baka með því að skemmta körlum. Ég varð að skemmta jafnvel þegar ég hafði blæðingar eða kynfæri mín voru bólgin. Okkur voru aldrei gefnir smokkar til að nota og eitt sinn varð ég ólétt. Þá var ég þvinguð til að þjóna kúnnum allt fram á síðasta mánuð meðgöngu. Dóttir mín dó aðeins 7 daga gömul.“ Saymin hafði gert ítrekaðar tilraunir til að flýja og að endingu vildi hún taka líf sitt. Með aðstoð komst Saymin út úr þessum aðstæðum og í dag er hún gift tveggja barna móðir. „Draumur minn er sá að bæði börnin mín gangi í skóla og að dóttir mín muni aldrei þurfa að upplifa sömu örlög og ég.“

UN WOMEN styður baráttu gegn mansali. Nú þegar hefur orðið veruleg breyting í jákvæða átt varðandi lagasetningu ríkja heims. UN WOMEN hefur sett upp miðstöðvar sem veita áfallahjálp fyrir fórnarlömb mansals ásamt því að stunda virkt forvarnarstarf í dreifbýli fátækra svæða þar sem hætta er á að foreldrar selji börn sín í örvæntingu sinni.

Saga Jamilluh frá Níger

Jamillah sem nú er 16 ára var neydd í hjónaband fyrir tveimur árum. Nú dvelur hún á endurhæfingarstöð fyrir konur sem orðið hafa fyrir kynbundnu ofbeldi.

„Foreldrar mínir skipulögðu hjónabandið og ég hafði ekkert val. Ég fékk ekki einu sinni að fara í skóla því til sveita er litið svo á að formleg menntun sé ekki til neins, sérstaklega fyrir stelpur. Foreldrarnir segja alltaf að enginn viti hvenær hann deyi og því þurfi stúlkurnar okkar að giftast ungar til þess að eignast mörg börn – börn sem geti hugsað um foreldrana. Ég varð að samþykkja þetta. Ég hafði auðvitað mínar eigin tilfinningar en þær skiptu engu máli, menningin ræður ferðinni.“

„Það tók mig þrjá sólarhringa, án læknishjálpar, að fæða barnið mitt sem nú er dáið.  Fæðingin olli varanlegum skaða.“  Í framhaldinu yfirgaf eiginmaður Jamillah hana vegna skaðans sem kynfærin höfðu orðið fyrir. „Ég grét og grét. Nú dreymir mig bara um bata og mig langar að fara heim til foreldra minna. Nú hef ég fengið þjálfun í að búa til skartgripi og langar að setja á fót lítið fyrirtæki til að sjá fyrir mér.“

UN WOMEN styður verkefni sem miða að því að breyta löggjöf og banna barnahjónabönd. Sem og verkefni sem aðstoða ungar stúlkur sem hafa hlotið örkuml eftir ótímabærar þunganir.  Eitt af markmiðum UN WOMEN er að stúlkur hljóti menntun til jafns við drengi.

Saga Raziu frá Afganistan

Razia er einstæð mjög fátæk móðir í Afganistan eins og fjölmargar aðrar. Hún gat á engan hátt framfleytt sér og ungum börnum sínum. Hún á ekkert land, frekar en afganskar konur almennt, og segir að það sé lítill möguleiki fyrir sig að fá vinnu. Razia ákvað að taka þátt í verkefni sem UN WOMEN styrkir og kallast félagsleg aðstoð við afganskar konur. Verkefnið byggir á lestra- og skriftarkennslu, verklegri kennslu og býflugnarækt.  Nú hefur Razia lært alla þætti býflugnaræktar og bróðir hennar aðstoðar hana við að selja hunangið. Afraksturinn fer í að kaupa mat fyrir heimilið en Razia talar einnig um ávinninginn af því að hafa lært að lesa og geta þannig kennt börnum sínum stafrófið.